دانشمندان داراى سه‌بخش است : بخش اوّل ناحيهء وادى الرمه . . . در شمال كه از لايه‌هاى كربونيفرى و ريگ و ماسه‌اى تشكيل شده است . در اين بخش جبل الشمّر و زمينهاى آتشفشانى قرار دارد . بخش دوم ناحيهء ميانهء نجد است . ارتفاعات اين ناحيه بلندتر و كوههايش از سنگهاى آهكى و ماسه‌اى تشكيل شده است . بخش سوم ناحيهء جنوبى نجد است كه ارتفاعات آن دنبالهء بلنديهاى نجد ميانى است . زمينهاى اين بخش داراى گياه ، چشمه‌ها و چاههاست . كارشناسان معتقدند كه منبع آبهاى اين بخش كوه طويق و وادى حنيفه است . ولى دانشمندان عرب نجد را به دو بخش بالا و پايين تقسيم كرده‌اند . « 1 » نجد بالا دنبالهء حجاز و تهامه است و نجد پايين دنبالهء سرزمين عراق است . نجد تا سدهء ششم ميلادى داراى درخت و جنگل بود بويژه در شربه در جنوب وادى الرّمه و در وجره « 2 » . نخستين جغرافيادانى كه از نجد سخن گفته ابن خرداذبه است كه در وصف راه بيابان مىنويسد : چنانچه از كوفه بيرون آمدى و به عذيب كه در نجد واقع است رسيدى ، در اين حال در نجد خواهى بود . « 3 » ياقوت مىنويسد : گفته‌اند ، نجد نام سرزمين وسيعى است كه در بالاى آن تهامه و يمن و در پايين آن عراق و شام واقع است و مرز نجد از سمت حجاز ذات عرق است . . . و گفته‌اند كه تمام نجد از نواحى يمامه است . « 4 » به نوشتهء ابو الفداء ، نجد ناحيه‌اى است ميان حجاز و عراق ، و سرزمينهاى خشك و سخت را گويند . برخى گفته‌اند كه نجد نام زمينى است مرتفع ميان يمن ، تهامه ، عراق و شام . « 5 » جزيره « سقطرى » يا « سوقطره » جزيره‌اى است واقع در جنوب عربستان و درياى عرب و نزديك كرانه‌هاى شبه‌جزيرهء عربستان . ابن رسته اين جزيره را به صورت سقوطره آورده است . « 6 » صاحب حدود العالم مىنويسد : سقيطرا ( در دريا ) نزديك بلاد عرب است و جايى است كه نعمت و مردم آن بسيار است . « 7 » به نوشتهء مقدسى در نيمهء دوم قرن چهارم ، اسقوطره جزيره‌اى صومعه‌مانند است در درياى تاريك و آنجا مركز دزدان دريايى هند است كه كشتيها از آنها مىترسند و همچنان در بيم و هراسند تا از

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 185 و 186 . ( 2 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 186 . ( 3 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 102 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 261 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 109 و 110 . ( 6 ) . الاعلاق النفيسه ؛ ص 99 . ( 7 ) . حدود العالم ؛ ص 21 .